Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą ma zwykle większą lukę finansową niż pracownik na etacie z tym samym dochodem. Nie ma polisy grupowej od pracodawcy, często płaci minimalne składki ZUS, więc świadczenia z ZUS są niskie, a jej dochód znika w dniu, w którym przestaje pracować. Do tego dochodzą zobowiązania firmy, które nie znikają razem z właścicielem.
Dlaczego JDG ma większą lukę
Nie ma polisy grupowej
Pracownik etatowy często ma z pracy ubezpieczenie grupowe na 50 do 150 tysięcy złotych. Przedsiębiorca sam musi je sobie zorganizować, a wielu tego nie robi, bo „kiedyś się zajmie”.
Świadczenia z ZUS zależą od składek
Renta rodzinna dla bliskich i renta z tytułu niezdolności do pracy są liczone od podstawy składek. Przy minimalnej podstawie (w tym przy uldze na start, małym ZUS-ie czy preferencyjnych składkach) świadczenia są odpowiednio niskie. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe wielu przedsiębiorców w ogóle nie opłaca, więc w razie choroby nie dostaje zasiłku.
Dochód znika natychmiast
Na etacie w razie choroby przez pewien czas płaci pracodawca, potem ZUS. Na JDG faktura niewystawiona to pieniądze, których nie ma. Miesiąc bez pracy to miesiąc bez dochodu, a koszty stałe firmy i domu biegną dalej.
Zobowiązania firmy przechodzą na rodzinę
Leasing, kredyt firmowy, umowy z klientami, zaliczki do rozliczenia. Jednoosobowa działalność nie ma osobowości prawnej, więc długi firmy są długami osoby, a po śmierci wchodzą do spadku.
Trzy ryzyka, które warto zabezpieczyć
| Ryzyko | Co się dzieje z dochodem | Co pokrywa polisa |
|---|---|---|
| Śmierć | Znika na zawsze | Suma ubezpieczenia dla rodziny, spłata zobowiązań |
| Poważne zachorowanie | Znika na miesiące, koszty leczenia rosną | Jednorazowa wypłata za diagnozę |
| Niezdolność do pracy | Znika na lata lub na stałe | Wypłata jednorazowa lub renta |
Dla przedsiębiorcy dwa ostatnie ryzyka są często ważniejsze niż pierwsze, bo są bardziej prawdopodobne, a ZUS pokrywa je najsłabiej.
Jak policzyć sumę dla przedsiębiorcy
Wzór jest ten sam co dla każdej rodziny: wydatki rodziny przez wybraną liczbę lat, plus zobowiązania, plus koszty jednorazowe, minus zasoby. Na JDG trzeba dodać dwie pozycje:
- Zobowiązania firmowe: leasing, kredyt obrotowy, karty firmowe, ewentualne kary umowne za niezrealizowane zlecenia.
- Koszt zamknięcia lub przekazania firmy: rozliczenia z urzędem, zwrot zaliczek, wynagrodzenie dla kogoś, kto dokończy zlecenia. Zwykle kilkanaście do kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Przykład
Grafik na JDG, 38 lat, dochód 11 000 zł netto, partnerka na etacie 5 000 zł, jedno dziecko w wieku 5 lat. Wydatki rodziny 9 000 zł, po korekcie 6 750 zł. Kredyt hipoteczny 380 000 zł, leasing samochodu 60 000 zł. Oszczędności 45 000 zł, brak innych polis.
- Wydatki: 6 750 zł × 12 × 13 lat = 1 053 000 zł
- Kredyt i leasing: 440 000 zł
- Koszty jednorazowe i zamknięcie firmy: 60 000 zł
- Minus oszczędności: 45 000 zł
Luka: 1 508 000 zł. Ponieważ partnerka ma własny dochód, część wydatków może pokryć sama. Jeśli założymy, że pokrywa połowę, luka spada do około 980 000 zł. To i tak kwota, której ta rodzina nie ma.
Na co zwrócić uwagę w polisie
- Definicja niezdolności do pracy. Sprawdź, czy polisa wypłaca przy niezdolności do wykonywania własnego zawodu, czy dopiero przy niezdolności do jakiejkolwiek pracy. Dla grafika, programisty czy fizjoterapeuty różnica jest ogromna.
- Lista poważnych zachorowań. Im dłuższa, tym lepiej, ale liczy się też definicja każdego z nich.
- Karencja i wyłączenia. Okres, po którym ochrona zaczyna działać w pełni, oraz sytuacje, w których ubezpieczyciel nie wypłaci.
- Stała czy malejąca suma. Przy kredycie firmowym suma malejąca ma sens, przy zabezpieczeniu rodziny lepsza jest stała.
- Składka a koszty firmy. Składka na ubezpieczenie na życie właściciela co do zasady nie jest kosztem uzyskania przychodu w JDG. Kwestie podatkowe warto potwierdzić z księgową.
Kolejność działań
- Policz lukę finansową z uwzględnieniem zobowiązań firmy.
- Zbuduj poduszkę na 3 do 6 miesięcy kosztów domu i firmy.
- Rozważ dobrowolne chorobowe w ZUS, jeśli jeszcze go nie opłacasz.
- Dobierz polisę z sumą zbliżoną do luki i z rozszerzeniem na poważne zachorowanie oraz niezdolność do pracy.
- Wskaż uposażonych po imieniu, żeby świadczenie ominęło postępowanie spadkowe.
Najczęstsze pytania
Czy polisa na życie przedsiębiorcy jest kosztem firmy?
Przy JDG co do zasady nie, bo chroni osobę, a nie działalność. Inaczej może być przy polisach zawieranych przez spółkę na rzecz kluczowych osób. Każdy przypadek warto sprawdzić z doradcą podatkowym.
Mam spółkę z o.o. zamiast JDG. Czy to coś zmienia?
Zobowiązania spółki nie przechodzą na rodzinę, ale dochód wspólnika i tak znika. Luka liczy się tak samo, tylko bez zobowiązań firmowych. Warto rozważyć też polisę na życie wspólników, która finansuje odkupienie udziałów.
Co, jeśli mam problemy zdrowotne?
Część towarzystw przyjmie ryzyko z podwyższoną składką lub wyłączeniem konkretnej choroby. Odmowa w jednym miejscu nie oznacza odmowy wszędzie.
Podsumowanie
Na JDG nie ma nikogo, kto zabezpieczy Cię z automatu. Polisa grupowa, wysokie świadczenia z ZUS i pensja w czasie choroby to przywileje etatu. Przedsiębiorca musi policzyć lukę finansową z uwzględnieniem zobowiązań firmy i zamknąć ją polisą, która chroni nie tylko na wypadek śmierci, ale też choroby i niezdolności do pracy.